Domain Nasıl Alınır? .com, .com.tr ve .tr Başvurusu Rehberi
Kısa cevap
Domain almak için önce kısa ve akılda kalan bir isim seç, sonra bir kayıt firmasının domain arama sayfasında müsait olup olmadığını kontrol et ve en az bir yıllığına kaydet. .com ve .net gibi uzantılar ICANN kurallarıyla, .tr uzantıları ise BTK'nın yönettiği TRABİS üzerinden verilir. .com.tr, .net.tr ve .org.tr artık belgesiz, ilk gelen alır usulüyle alınabiliyor; .av.tr, .dr.tr ve .edu.tr gibi uzantılar hâlâ belge istiyor.
İyi bir domain adı nasıl seçilir?
İyi bir domain kısa, söylenmesi kolay ve yazılışı tek türlü olan bir isimdir. Birine telefonda söylediğinde harf harf kodlamak zorunda kalıyorsan ya da Türkçe karakter mi İngilizce karşılığı mı kullanılacağı belirsizse, ziyaretçilerin bir kısmını yanlış adrese kaybedersin. Tire ve rakamlardan mümkün olduğunca kaçın; her ikisi de sözlü aktarımda karışıklık çıkarır.
Marka adını kullanıyorsan, kayıttan önce o ismin tescilli bir marka olup olmadığına Türk Patent ve Marka Kurumu'nun sorgulama ekranından bak. Başkasının markasını içeren bir domain, hem itiraz süreçleriyle elinden alınabilir hem de hukuki risk doğurur. Aynı ismin sosyal medya kullanıcı adlarının da boş olup olmadığını kontrol etmek, ileride tutarlı bir kimlik kurmanı kolaylaştırır.
- Kısa ve tek şekilde yazılan bir isim seç
- Tire, rakam ve ç, ğ, ı, ö, ş, ü harflerinden kaçın
- Başkasına ait marka içermediğini kontrol et
- Yazım hatası yapılabilecek yakın varyasyonları da düşün
- Sosyal medya kullanıcı adlarının durumuna bak
Hangi domain uzantısını seçmelisin?
Uzantı seçimi kitlene bağlıdır. .com dünya çapında en tanınan uzantıdır ve ziyaretçiler bir adresi hatırlamadıklarında çoğu zaman önce onu dener. Türkiye'deki bir işletme ya da topluluk için .com.tr veya doğrudan .tr güven verir ve yerel bir kimlik sunar. .net, .org ve yeni nesil uzantılar (.dev, .shop, .gg gibi) ise .com'un dolu olduğu ya da isme anlam kattığı durumlarda iyi alternatiflerdir.
Bütçen elveriyorsa aynı ismin .com ve .com.tr sürümlerini birlikte alıp birini diğerine yönlendirmek yaygın bir yöntemdir. Böylece hem markanı korursun hem de ziyaretçi hangi uzantıyı yazarsa yazsın doğru siteye ulaşır. Uzantıların yıllık ücretleri kayıt firmasına ve uzantıya göre değişir; özellikle yeni nesil uzantılarda ilk yıl indirimli, yenileme fiyatı yüksek olabilir, bu yüzden yenileme ücretine de bak.
| Uzantı | Kim yönetir | Belge gerekir mi | Kimler için uygun |
|---|---|---|---|
| .com / .net / .org | ICANN kuralları, ilgili kayıt otoritesi | Hayır | Genel ve uluslararası projeler |
| .tr | BTK (TRABİS) | Hayır, ilk gelen alır | Türkiye odaklı kısa marka adresleri |
| .com.tr / .net.tr / .org.tr | BTK (TRABİS) | Hayır, ilk gelen alır | Türkiye'deki işletmeler, topluluklar, dernekler |
| .av.tr / .dr.tr | BTK (TRABİS) | Evet | Avukatlar ve hekimler |
| .edu.tr / .k12.tr / .gov.tr / .bel.tr | BTK (TRABİS) | Evet | Eğitim kurumları, kamu kurumları, belediyeler |
Domain kaydı nasıl çalışır?
Bir domaini doğrudan uzantının sahibinden değil, bir kayıt firması (registrar) üzerinden alırsın. .com ve .net gibi genel uzantılarda kayıt firması ICANN tarafından akredite olmalıdır; firma senin adına uzantının kayıt otoritesine (registry) başvurur ve domain senin adına kaydedilir. Kayıt genellikle bir ile on yıl arası süreler için yapılır ve süre bitmeden yenilenmesi gerekir.
Süreç pratikte birkaç dakika sürer. Domain arama sayfasında ismi yazarsın, müsaitse sepete eklersin, kayıt sahibi bilgilerini girer ve ödemeyi yaparsın. Kayıttan sonra domain, kayıt firmasının varsayılan nameserver'larını ya da senin girdiğin nameserver'ları kullanır. TheCrewHost'un domain arama sayfasında ismini yazıp .com, .com.tr ve diğer uzantılarda müsaitlik durumunu tek seferde görebilirsin.
Kayıt sahibi alanına mutlaka kendini ya da şirketini yazdır. Domaini senin için bir ajans veya serbest çalışan alıyorsa, kayıt sahibi olarak senin bilgilerinin girildiğinden ve kayıt paneline senin de erişimin olduğundan emin ol. Sahiplik başkasının üzerindeyse, ilişki bozulduğunda domaini geri almak zorlaşır.
.com.tr ve .tr başvurusu için belge gerekir mi?
.tr uzantılarının yönetimi 14 Eylül 2022'de BTK'nın işlettiği TRABİS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) sistemine geçti. Bu tarihten önce .com.tr almak için marka tescili, vergi levhası gibi belgeler gerekiyordu. Artık .com.tr, .net.tr ve .org.tr belgesiz, ilk gelen alır usulüyle tahsis ediliyor: başvurunun TRABİS'e ulaştığı zaman sırası esas alınıyor ve isim boşsa ilk başvuran alıyor. Başvuruyu yine BTK'nın yetkilendirdiği bir kayıt kuruluşu üzerinden yaparsın.
Bazı uzantılar hâlâ belgeli tahsis ediliyor. .av.tr avukatlara, .dr.tr hekimlere, .edu.tr ve .k12.tr eğitim kurumlarına, .gov.tr, .bel.tr, .pol.tr ve .tsk.tr kamu kurumlarına ayrılmış durumda; bu uzantılarda başvuruyla birlikte hak sahipliğini gösteren belgeler isteniyor. ornek.tr gibi doğrudan .tr adresleri ise önce kamu kurumlarına ve mevcut .tr alan adı sahiplerine öncelik tanıyan aşamalı bir süreçle dağıtıldı; bu süreç tamamlandıktan sonra genel başvuruya açıldı.
Belgesiz olması her ismin serbest olduğu anlamına gelmez. Başkasının marka veya ticaret unvanını içeren bir .tr adresi, uyuşmazlık çözüm süreciyle elinden alınabilir. Kurallar BTK kararlarıyla güncellenebildiği için başvurmadan önce kayıt firmanın ya da TRABİS'in güncel duyurularına göz atman iyi olur.
WHOIS bilgileri ve kişisel verilerin gizliliği nasıl korunur?
Her domainin bir kayıt sahibi, yönetici ve teknik iletişim bilgisi vardır ve bu kayıtlar eskiden WHOIS ile herkese açık sorgulanabiliyordu. 2018'de GDPR yürürlüğe girdikten sonra genel uzantılarda kişisel bilgiler büyük ölçüde gizlenmeye başlandı; bugün ICANN'in sorgulama aracı ve RDAP gibi yeni protokoller, çoğu bireysel kayıt için yalnızca kayıt firması, tarihler ve nameserver'lar gibi teknik bilgileri gösterir.
Türkiye'de KVKK, .tr uzantılarında da kişisel verilerin korunmasını gerektirir. Yine de kayıt sırasında girdiğin bilgilerin doğru olması zorunludur: yanlış veya sahte bilgi, domaininin askıya alınmasına ya da sahipliğini kanıtlayamamana yol açabilir. Kayıt firman bir gizlilik veya maskeleme seçeneği sunuyorsa açabilirsin; bilgilerin kayıt firmasında doğru şekilde durur, dışarıya ise gizli görünür. Kayıtlı e-posta adresini güncel tut, çünkü transfer onayları ve yenileme uyarıları oraya gelir.
Domain için hangi DNS kayıtlarını bilmen gerekir?
Domain sadece bir isimdir; neyin nerede çalıştığını DNS kayıtları belirler. Nameserver'lar, domainin DNS kayıtlarının hangi sunucuda tutulduğunu söyler. Kayıtları hosting firmasında, kayıt firmasında ya da Cloudflare gibi ayrı bir DNS servisinde tutabilirsin; önemli olan hangisinin yetkili olduğunu bilmek ve değişiklikleri orada yapmaktır.
Bir kaydı değiştirdiğinde etkisi hemen her yere ulaşmaz, çünkü DNS sunucuları kayıtları TTL süresi boyunca önbellekte tutar. Taşınma öncesinde TTL değerini birkaç saat önceden düşürmek, geçişi hızlandırır. E-posta kullanıyorsan MX kayıtlarının yanında SPF, DKIM ve DMARC gibi TXT kayıtlarını da eksiksiz girmek, gönderdiğin postaların spam klasörüne düşmesini engeller.
| Kayıt | Ne yapar | Örnek kullanım |
|---|---|---|
| NS | DNS kayıtlarını hangi sunucunun yönettiğini belirtir | Hosting firmasının ns1 ve ns2 adresleri |
| A / AAAA | İsmi bir IPv4 / IPv6 adresine bağlar | alanadi.com sunucunun IP'sine |
| CNAME | Bir ismi başka bir isme yönlendirir | www.alanadi.com, alanadi.com'a |
| MX | E-postaların hangi sunucuya teslim edileceğini söyler | Hosting veya kurumsal e-posta sağlayıcısı |
| TXT | Doğrulama ve e-posta güvenliği için metin taşır | SPF, DKIM, DMARC, alan adı doğrulama |
Domain başka bir firmaya nasıl transfer edilir?
Genel uzantılarda transfer için domainin transfer kilidinin kapalı olması ve mevcut kayıt firmasından bir yetki kodu (auth code ya da EPP kodu) alman gerekir. Bu kodu yeni firmada transfer başlatırken girersin; eski firma onaylar ya da süre dolduğunda transfer kendiliğinden tamamlanır. .com gibi uzantılarda transfer sırasında domainin süresine genellikle bir yıl eklenir.
ICANN'in transfer politikasına göre yeni kaydedilmiş ya da yeni transfer edilmiş bir domain 60 gün boyunca başka firmaya taşınamaz; kayıt sahibi bilgileri değiştirildiğinde de benzer bir kilit uygulanabilir. ICANN bu süreleri kısaltmayı öngören bir politika güncellemesi üzerinde çalışıyor, bu yüzden güncel süreyi kayıt firmana sor. .tr uzantılarında transfer de TRABİS kuralları içinde, iki kayıt kuruluşu arasında yürütülür.
Transferden önce domainin süresinin dolmak üzere olmadığından, kayıtlı e-posta adresine erişebildiğinden ve DNS kayıtlarının bir kopyasını aldığından emin ol. Nameserver'lar değişmeyecekse site ve e-posta transfer sırasında çalışmaya devam eder.
- Transfer kilidini kapat
- Yetki kodunu (EPP / auth code) al
- Kayıtlı e-postana erişimin olduğunu kontrol et
- DNS kayıtlarını yedekle
- Yeni firmada kodu girip transferi başlat ve onay e-postasını takip et
Domainin süresi dolarsa ne olur?
Süresi dolan bir domain hemen silinmez, ama hemen çalışmayı da bırakabilir. Genel uzantılarda kayıt firmaları süre bittikten sonra bir yenileme süresi tanır; bu sürede site ve e-posta genelde durur, ancak normal ücretle yenileyebilirsin. Bu süre de geçerse domain çoğu uzantıda kurtarma dönemine (redemption) girer ve geri almak için normal yenilemeden çok daha yüksek bir geri yükleme ücreti ödenir. Ardından kısa bir silinme bekleme süresi gelir ve domain yeniden herkese açılır.
Süresi dolan değerli domainler, bu süreci otomatik izleyen kişiler tarafından serbest kaldığı anda kaydedilebilir. Bunu yaşamamak için otomatik yenilemeyi aç, kayıtlı ödeme yönteminin güncel olduğundan emin ol ve önemli domainleri birkaç yıllığına yenile. Sürelerin uzunluğu uzantıya ve kayıt firmasına göre değiştiği için kendi domainin için geçerli süreleri kayıt firmana sor.
Domain dolandırıcılıklarından nasıl korunursun?
Domain sahiplerine sık gelen bir dolandırıcılık, resmi fatura gibi görünen yenileme veya arama motoru kayıt mektuplarıdır. Bu e-postalar ya da mektuplar, aslında kendi kayıt firman olmayan bir şirkete domainini transfer etmeni ya da işe yaramayan bir hizmet için ödeme yapmanı ister. Yenileme bildirimini sadece domaini kaydettiğin firmanın panelinden kontrol et, e-postadaki bağlantılara tıklamadan doğrudan panele giriş yap.
Bir diğer yaygın yöntem, yurt dışından gelen ve başka bir şirketin senin marka adınla domain kaydetmek üzere olduğunu söyleyen aciliyet mesajlarıdır. Amaç seni pahalı ve gereksiz kayıtlara yönlendirmektir. Ayrıca kayıt paneline iki adımlı doğrulama ekle, kayıtlı e-posta adresinin güvenliğini sağla ve transfer kilidini açık tut. Domain hırsızlıklarının çoğu, e-posta hesabının ele geçirilmesiyle başlar.
Domain almak için 7 adım
- 1
İsmi belirle
Kısa, kolay söylenen ve tek şekilde yazılan birkaç isim adayı çıkar; marka tescillerini kontrol et.
- 2
Uzantıya karar ver
Kitlene göre .com, .com.tr veya .tr seç; mümkünse ana uzantıları birlikte alıp birini diğerine yönlendir.
- 3
Müsaitliği kontrol et
Kayıt firmasının domain arama sayfasında isimleri ara, yenileme ücretlerini de karşılaştır.
- 4
Kayıt sahibi bilgilerini doğru gir
Kayıt sahibi olarak kendini veya şirketini yazdır, güncel ve sürekli kullandığın bir e-posta adresi ver.
- 5
Süreyi ve yenilemeyi ayarla
En az bir yıllık kayıt yap, otomatik yenilemeyi aç ve ödeme yönteminin geçerli olduğundan emin ol.
- 6
DNS'i yönlendir
Nameserver'ları hosting firmasının adreslerine çevir ya da A, MX ve TXT kayıtlarını kendi DNS panelinden gir.
- 7
Hesabı güvene al
Kayıt paneline iki adımlı doğrulama ekle, transfer kilidini açık tut ve gizlilik seçeneği varsa etkinleştir.
Sık Sorulan Sorular
.com.tr almak için şirket sahibi olmam gerekir mi?
Hayır. TRABİS'e geçişten sonra .com.tr, .net.tr ve .org.tr uzantıları belge istemeden, ilk gelen alır usulüyle tahsis ediliyor; bireyler de bu uzantıları alabiliyor. Kayıt sırasında kimlik ve iletişim bilgilerini doğru girmen yeterli. Ancak başkasının tescilli markasını içeren bir isim seçersen, hak sahibi uyuşmazlık süreci başlatarak domaini senden alabilir.
Domain satın alınca sonsuza kadar benim mi olur?
Hayır, domain satın alınmaz, belirli bir süre için kiralanır. Kayıt süresi boyunca kullanım hakkı sende olur ve süre bitmeden yenilediğin sürece bu hak devam eder. Yenilemeyi kaçırırsan, kurtarma süreleri bittikten sonra domain serbest kalır ve başkası kaydedebilir. Önemli bir domain için otomatik yenileme ve çok yıllık kayıt en güvenli yoldur.
Domain ve hostingi aynı firmadan almak zorunda mıyım?
Zorunda değilsin. Domain bir firmada, hosting başka bir firmada olabilir; domaini hostinge bağlamak için nameserver'ları ya da A kayıtlarını değiştirmen yeterlidir. Aynı yerden almak yönetimi kolaylaştırır, tek panelden fatura ve DNS takibi yaparsın. Ayrı tutmak ise hostingi değiştirmek istediğinde domaine dokunmadan taşınmanı sağlar. İki yaklaşım da yaygındır.
Domain kaydedildikten sonra ne zaman çalışmaya başlar?
Kayıt genelde birkaç dakika içinde tamamlanır, ama domainin bir siteyi göstermesi için DNS kayıtlarının girilmiş olması gerekir. Yeni nameserver'ların internet genelinde tanınması birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir. .tr uzantılarında başvurunun TRABİS'te sonuçlanması da genellikle hızlıdır. Bu süre içinde bazı ziyaretçiler siteyi görürken bazıları göremeyebilir; bu normaldir.
Kullanılan bir domaini nasıl satın alabilirim?
Önce domainin satışa çıkarılıp çıkarılmadığına, bir domain pazar yerinde listelenip listelenmediğine bak. Değilse kayıt sahibine kayıt firmasının iletişim formu ya da sitedeki iletişim kanalları üzerinden ulaşmayı deneyebilirsin. Anlaşırsan ödemeyi güvenilir bir aracı (escrow) hizmeti üzerinden yap ve transfer tamamlanıp domain senin hesabına geçmeden parayı serbest bırakma.
Domainimi yanlışlıkla sildirebilir ya da kaybedebilir miyim?
En sık kayıp nedeni, kayıtlı e-posta adresinin artık kullanılmaması yüzünden yenileme uyarılarının görülmemesidir. İkinci neden, kayıt panelinin veya e-posta hesabının ele geçirilmesidir. Kayıtlı e-postanı güncel tut, otomatik yenilemeyi aç, panele iki adımlı doğrulama ekle ve transfer kilidini kapalı bırakma. Bu dört adım kayıp risklerinin çoğunu ortadan kaldırır.
Domainimin yazım hatalı sürümlerini de almalı mıyım?
Küçük bir site için genellikle gerekmez. Bilinen bir marka içinse en olası bir iki yazım hatasını ve ana alternatif uzantıları almak, rakiplerin ya da oltalama sitelerinin bu adresleri kullanmasını engeller. Ek domainlerin hepsini 301 yönlendirmesiyle ana sitene bağla ve yenileme tarihleriyle birlikte bir listede tut ki hiçbiri fark edilmeden düşmesin.
